Maanta 14/ February oo kale sanad walba caalamka waxaa looga
dabaal degaa maalintan loogu yeeray maalinta jacaylka aduunka
loona bixiyay (Valentine,s Day) laakiin hadii la fiiriyo ma aha
arrinta isda loo dhigay ee waxaa meesha ku jira dano kale oo ay
reer galbeedka ka leeyihiin.
wadamo badan oo islaam ah soomaaliyana ay ku jirto ayaa si aad
ah loga xusaa maanta oo kale, waxaa isku soo baxa lamaanayaal
jacayl wadaag ah , waxay is gudoonsiiyaan hadiyado iyo ubaxyo
cas cas waxayna dhigtaan xaflado u goonni ah.
hadaba reer galbeedka ayaa lagu yaqaanaa in ay dadka muslimiinta
ah u soo bandhigaan waxyaabo ay iyagu dano gaar ah ka leeyihiin
, inagana waxaa waajib nagu ah hadii aanu muslimiin nahay in
aanu ka feejignaanno.
hadaba bal marka hore aqriya walaalayaal sida ay ku timid in
maalintan la xuso.
Boqorkii la oran jiray Claudius II oo ahaa nin dadka ay u
yaqaaneen Kuluudiyihii qabiidka ahaa, iyadoo ay boqorkaasi caado
u aheyd inuu oogo dagaallo, taasoo sababtay in dhallinyaro badan
ay ku soo biiri waayeen Milatarigiisa dhibaatooyinka dagaalada
aawadood kuwaas oo ka doorbidayey xaasaskooda iyo saaxiibadood,
waxaana dhalinyarada u muuqatay in xaasaskooda aysan suuragal
aheyn iney ciidamada kusoo biiraan haddii ay dhalinyarada ciidan
noqdaan, wuxuuna boqorku dhab ahaan u ogaaday kuwa wax jecel iyo
kuwa xaasaska lehba in ay ka tira badan yihiin doobabka aanan
waxba jeclaan.
Ciidanka badan si uu u helo boqor Kaluudiyihii qabiidka ahaa,
wuxuu hor joogsaday lamaanaha is caashaqa si aanu wax jeceyl ah
u dhex marin dhallinyarada labka iyo dhediga, isagoo xilligaa
amarkiisa ku daray in ciddii lagu arka arrimahaasi jaceylka ah
ay dil toogasho ah tahay, isagoo sidoo kalena xayiray in la is
guursado, laakiin iyadoo dad badani ay diiddan yihiin awaamiirta
boqorka ay aakhirkii hir gashay ujeeddadii Boqorka maadaama uu
lahaa awood badan iyo ciidamo xoog leh, waxaana uu amarkaasi ka
fulay guud ahaan meelihii uu Boqorku ka tallinayey iyadoo
ninkaasi uu boqor ka ahaa Roman Empire oo ka mid ahayd
Boqortooyinkii xiligaasi Yurub ugu awoodda badnaa.
Saint Valentine oo ahaa wadaad awood ku lahaa diinta
Kirishtaanka oo kaashanayey wadaad kale oo ay saaxiibo ahaayeen
lana oran jiray Saint Marius ayaa arrintaasi ka dhiidhiyey,
iyagoo wadahadal ay yeesheen kaddib is tusay, in marnaba aan la
aqbali karin go’aannada ad adag ee ka soo baxay Boqor Claudius,
waxeyna wadahadaladooda ku saleeyeen in amaradaa aan loo
dulqaadan karin sidaas daraadeed waxey si qarsoodi ah ku suurta
galiyeen in labadii qofee is rabtaba ay isku mehriyaan, iyadoo
arrinaasi si dhaqsa leh uga dhaqan gashay magaalooyin ka mid ah
meelihii uu boqorka ka talinayey.
waxaa dhacday in Boqor Claudius oo arrintaasi diidanaa uu helo
sheekada dhalinyarada loo sahlayo in uu jaceylkooda hirgalo,
dibna loo cusbooneysiiyo jaceyl kii hore ka harumarsan ayna isku
guursadaan si qarsoodi ah oo dar dar leh, wuxuuna boqorku ka war
helay in waddaadka Saint Valentine uu hoos ka wado uuna isu
fududeeyo wixii jaceyl iyo meher ah.
Intaa kaddib waxaa lasoo xiray u fududeeyihii lammaanaha is
jecel, ee Valentine’s waxaana Boqorku ku xukumay in sida loo
garaacayo nafta laaga qaado, markii uu dhintana madax laga jaro,
hase yeeshee, intii uu xabsiga ku jiray Valentine’s ayuu
jeclaaday gabar uu dhalay ninka xabsiga ku xukumay oo ku soo
booqatay qolkii uu xabsiga kaga xirnaa Valentine’s waxaana la
xaqiijiyey inuu warqad u qoray gabadhii uu jeclaaday isagoo
ugu saxiixay, (From your Valentine’s) waxeyna ku beegneyd
sannadku markuu ahaa 496 CD, waxaana xukunkii dilka ahaa lagu
fuliyey 14-kii February maalinkaas oo loo aqoonsaday maalinta
Jaceylka Adduunka, laguna xuso wadaadkaas, Saint Valentine’s.
hadaba waxaan filayaa in aad ka fahanteen in maanta ay tahay
maalin la xuso baadarigaas, isla markaana waxaa meesha ku jirta
in reer galbeedka ay ku doonayaan in ubaxyada ay beerahooda ka
soo saaraan uu u gadmo.
sanad waliba ubaxyo badan ayay wadamada reer galbeedka u soo
dhoofiyaan wadamada islaamka si ay maalintaan ugu dabaal degaan.
hadaba waxay ila tahay in ruux walba oo islaam ah diintana wax
ka yaqaanna in uusan ka qeyb gali xuska baadarigaas aanu soo
sheegnay.
Faadumo
Macallin Abuukar( Faadumoruush)
faadumoruush@hotmail.com
