Ugu horreyntii
waxaa la innooga baahan yahay inaan isweydiinno Cidda aynu nahay, waxa
ALLAH (sw) naga ahaysiiyey, sababta dunida naloo keenay, taas marka
aynu garanno ayeynu tallaabo qaadi karnaa.
ALLAH subxanuhu watacaalaa ayaa inoo caddeeyey wuxuuna Aayad quráan
ah ku yiri
"Waxaan
ka abuuray dadka wax laga soo soocay dhoobo, markaasaan ka yeelnay
dhibic ku jirta meel sugan; kadibna dhibicdii ka abuurnay Calaqo, kana
abuurnay calaqadii Goosin, kana abuurnay goosinkii lafo,oon huwinnay
lafihii Hilib, markaasaan ka ahaysiinnay khalqi kale;waaxaa kheyr
badnaaday Eebaha abuurkiisu fiicn yahay".mu;minuun 12-14.
Haddaba,
ciddaas dhoobada laga abuuray baynu nahay,sababta Allaah noo abuurayna
ma aha wax kale ee waa tan uu Aayaddiisa quráanka kariimka ah ku yiri
"Jinni
iyo insi waxaan cibaadoadeyda aheyn uma abuurin" suuratul
daariyaad 50.
Aayadani
waxay noo cadeyneysaa in Allaaha abuuray addoomadiisa inay caabudaan
kaliya ee uusan uga baahnayn wax kale, cibaadaduna waa sida
Ashahaadada, salaadda,sakada,soonka, xajka,jihaadka, Ammaanada, Runta,
Deeqsinimada iyo ku dhaqanka guud ahaan sida ay diintu fareyso
liibaana lagu gaaro Aakhiro iyo Aduunyo.
Allaah
(sw) wuxuu xaddiisul-qudus ku yiri "Ibnu-aadamow cibaadadeyda u
kali noqo laabtaada aan ka buuxiyo hodantinimo, faqrigana aan kaa
awdee, haddaadan sidaa falin laabtaada waxaan ka buuxin shuqul,
faqrigana kaa awdimaayo"(Imaam Axmed, Tarmidi iyo Ibnu maajah).
Allaah
wuxuu kaloo noo abuuray inuu na jarribo (Imtixaano ), si haddaba aan
Imtixaankaa u marno wuxuu nagu nimceeyey Arag,maqal,caqli iyo jismi (qaab-dhismeed)
inoo suurto gelinaya inaynu gudanno waajibaadka Allaah, intaasi
kaddibna Allaah waa uu noo caddeeyey waddada haboon iyo tan xun si aan
u kala dooranno,sida uu Allaah aayad kale ku yiri
"Annagaa
dadka tusinnay jidka,waxayna noqdeen mid shukriya (mahdiya)iyomid
Gaalnimo badan" suuratul insaan 3.
Haddaba,
labadaasi kooxood ee kooxna Allaah ku shukrisay,kooxna ku gaalowday,
kooxdee baan doorannay inaan ka mid noqonno?waxay ila tahay inaan
doorannay kooxda horee Allaah (sw) u ballanqaaday inuu adduunyo iyo
aakhiraba nooleynayo nolol wanaagsan,sidasi darteed haddeynu kooxda
hore dooranay waa ay inoo caddahay cidda aynu nahay,haddii nala
weydiiyo kummaad tahayna waxaan ku jawaabi karnaa waxaynu nahay
Muslimiin,markaan sidaasi ku dhawaaqnaana ma aha midnaloogategayo,sida
uu Allaah aayad quráan ah ku yiri:
"Ma
wuxuu u maleeyey dadku in loogaga tegayo inay dhahaan waan rumeynay
oon la imtixaameyn; dhabahaan ayaan u imtixaanay kuwii ka horeeyey,
Eebbena wuu muujin kuwii run sheegay wuxuuna muujin kuwa beenlayaasha
ah"suuratul cankabuut 2 3.
Halkaasi
waxaa nooga cad markeynu sheeganno inaan Allaah rumeynay nalooga
baahan yahay inaan dhowrno xilka iyo waajibaadka uu Allaah na saaray
dhawris dhan; intii karaankeennana aan Allaah ka baqano, taasoo marka
aynu ku dhaqaaqno Allaah naga abaal marinayo meel aanan fileyna naga
irsaaqayo; wuxuuna Allaah aayad kale ku yiri "Haddii aad Alle ka
cabsataan oo xilka iyo waajibaadka uu idiin diray gudataan wuxuu idiin
siinayaa iftiin aad ku kala saartaan xaqa iyo baadilka, wuxuuna
asturayaa xumaanihiinna, wuuna idiin dembi dhafayaa, Allaa dembidhaafe
kheyrbadane ah"suuratul Al-Anfaal 29.
Haddaba,
haddii aynu garannay cidda aynu nahay iyo waxa nalaga doonayo, aan
isweydiinno, xaggee baan haatan ku sugannahay, kuma ayaanse
lanoolnahay? waxan ku sugannahay xilli iyo goob diinta gabaabsi ku
ah,waxa aan lanoolnahay qolada aan horay usoo tilmaannay ee Allaah (sw)
ku gaalowday oo aan dalkooda joogno sabab kastaba ha ina keentee.
bal si aynu u fahamno waxa ay qoladani yihiin aan yara eegno waxa uu
ka yiri Allaha abuuray ee na wada uumay:-
"Waxaa
gaaloobay kuwa yira Ilaahay waa masiixi Ibnu Maryama (Ciise) isagoo
masiix (Ciise) yiri caabuda Eebbe ee ah Rabbigay iyo Rabbigiin, ruuxii
u shariik yeela Allaah ee gaalooba wuxuu Ilaahay ka xarrimay Jannada,
wuxuuna ku hooyan naarta, daalimna ma helo gargaare".
"Waxaa
gaaloobay kuwii yiri ilaahay waasaddex midkood, Ilaahay kaliya mooyee
Ilaah kale ma jiro"suuratul Maa'idah 72-73.
Aayadahani
waxay caddeyneysaa sida ay Nasaaro u gaalowday oo ah inay Nebi Ciise (cs)
Ilaah ku sheegeen, oy dhaheen waa Ilaah saddexaad, iyadoo ay dhabtu
tahay in Allaah kali yahay, wax ilaahnimo la wadaagana aysan jirin,
Nebi Ciisana yahay addoon Eebbe oo Rasuul ah sidii Rasushii hore.
Kooxda
aan la nool nahay ee ka mid ah kooxdaas, kuma koobna oo kaliya inay
iyaga uun gaaloobaan, balse waxay jecel yihiin in muslimiintuna
gaaloobaan oy xaqa ka leexdaan xasad iyo xumaan darteed, taasoo looga
gudbi karo in xaqa lagu taagnaado oo aan warkooda la maqlin.
Allaah
aayado badan ayuu uga hadlay makriga (hagardaamada) ay gaaladu la
doonayaan muslimiinta iyo siddii looga digtoonaanlahaa , waxaana ka
mid ah aayadahaa;
"Waxay
jecel yihiin (Gaaladu) inaad gaalowdaan sidii ay iyaga u gaaloobeen
ood isku mid noqotaan, haka yeelanina xaggooda sokeeye intay uga
hijroodaan jidka Eebbe" Nisaa 89.
Si
aan hagarta ay gaaladu nala doonayaan uga gaashaamanno allaah (sw) aad
ayuu noo tusaaleeyey, aayado badan ayuuna umuurtaas noogu caddeeyey,
waxaana ka mid ah :-
"Kuwa
xaqa rumeeyeyoow Eebbe ka cabsada, naf walbana waa inay eegtaa waxay
berri (Qiyaamaha) u hormarsatay, Eebbe na ha laga baqo illeyn wax
waliba wuu ogyahaye";"kuwa xaqa rumeeyayoow ha ka noqonina
sidii kuwii Eebbe hilmaamay isna markaas uu hilmaansiiyey naftooda,
waana kuwo faasiqiin ahoo xaqa kaleexday "suuratu al xashir
18-19.
"Kuwii
xaqa rumeeyeyow ka dhowrsada (baqa) Eebbe dhowrsashadiisa xaqa ah,
hana dhimanina idinkoon muslim ahayn"suuratu Aali Cimraan 102.
"Eebbe
ka dhawrsada (ka baqa) intii aad kartaan, maqla oo
adeecana"suuratu Tagaabun 16.
"Kuwa
xaqa rumeeyayow ka dhowrsada Eebbe, hadalka toosanna ku hadla.Ha idiin
wanaajiyee camalkiinna, hana idiin dhaafo dembigiinee; Ruuxii adeeca
Eebbe iyo Rasuulkiisa wuxuu u liibaannay dhab ahaan liibaan
weyn".suuratul axzaab 70 71.
Aayadahaasi
oo dhan waxay noo cadeynayaan mas,uuliyadda naga saaran ka baqista
Alle iyo dhowrsita waajibaadka na saaran,iyadoo ay caddahay in diinta
Islaamku aysan ahayn wax lagu dhaqmi waayo oo adag, balse tahay mid
fudud, Allaahna wuxuu dadka ka rabaa intay karaan uun inay ka
yaabaan;isagoo addoommadiisa ka baqa uballan qaaday nolol wanaagsan ee
Aakhiro iyo Adduunyaba.
Haddaba,
bal aynu yara eegno waxa uu Allaah u ballan-qaaday addoommadiisa ka
baqa; waxaana aayadaha uu umuurahaa uga hadlay kamid ah:-
"Ruuxii
Eebbe ka dhowrsada wuxuu u furi faraj (Irkad) wuxuuna ka irsaqi meel
uusan filaneyn"dallaaq 2-3.
"Kuwa
xaqa rumeeyeyow haddaad ka dhowrsataan Eebbe wuxuu idiin yeeli
iftiinaad kukala saartaan xaqa iyo baadhilka, wuxuuna asturayaa
xumaanihiina, wuuna idiin dembi dhaafayaa, Allaa demi dhaafe deeq
badane ahe" suuratu al anfaal 29.
Sow
ma habboona walaalka muslimka ahow inaan fursaddan ka faaíideysanno,
una soo jeesanno fulinta xilka iyo waajibaadka Alle naga doonayo oo
aan ka heli karno liibaan aakhiro iyo mid adduunyaba?..
waa hubanti in qofka ku nool dhul shisheeye ee la nool ruux aysan isku
diin ahayn uu dhibaatooyin fara badan la kulmayo maadaama uu ku nool
yahay degaan aan islaam ahayn oo aan laga aqoonin dhaqanka iyo
caadooyinka muslimiinta, balse qof waliba waxaa xil gaar ah ka saarran
inuu kaalintiisa kasoo dhalaalo oo uusan simbiriraxanin.
Walaalka
muslimka ahow aan isku diyaarinno maalinta qiyaame oo ah maalin naf
waliba ay ka doodeyso oo difaaceyso nafteeda, naf walibana loo
oofinayo waxay fashay iyadoon laga dulmineyn.
Maallinta
uu ruux walba laasimayo camalkiisa loona soo bixinayo kitaab fidsan oo
uu la kulmaya, lana oranayo akhri kitaabkaaga iyo xaashidaada kuugu
filan maanta xisaabe.
Sidaasi darteed, waxaa loo baahan yahay in kol haddaan haysanno
Qur,aanka iyo axaadiista Nabigeena Muxamada(csw) inaan qabsanno oon
raacno kunafara adeygno. Marka taas nalaga helo ayaanan ka badbaadi
karnaa sharta cidda aan la nool nahay, kana run sheegi karnaa cidda
aynu nahay; Waxaan Allaah ka baryeeynaa inuu towfiiqda nawaafajiyo Aamiin.
Jazakalah kheyran
(waxaad
jeceshahay la jeclaaw walaalkaa muslimka ah))
Macasaalama
(Walaalka Muxamed Taarey)
Waagacusub
Arimaha Bulshada
Nurkhaire@hotmail.com
